«Η Πρόληψη και η Απεξάρτηση σε Κρίσιμη Καμπή: Απορρύθμιση ή Χειραφέτηση;»

 

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Ημερίδα: «Η Πρόληψη και η Απεξάρτηση σε Κρίσιμη Καμπή: Απορρύθμιση ή Χειραφέτηση;»

Μια σημαντική κοινή πρωτοβουλία των εργαζομένων στην Πρόληψη και την Απεξάρτηση, με μεγάλη συμμετοχή πολιτών.

ΑΘΗΝΑ, 21 Ιουνίου 2026

 

 Σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης, ουσιαστικού διαλόγου, αγωνιστικής ετοιμότητας και μεγάλης συμμετοχής πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 20 Ιουνίου η Ημερίδα με τίτλο «Η Πρόληψη και η Απεξάρτηση σε Κρίσιμη Καμπή: Απορρύθμιση ή Χειραφέτηση;».  Ο Σύλλογος Εργαζομένων ΕΟΠΑΕ και το Σωματείο Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης ένωσαν τις δυνάμεις τους, διοργανώνοντας από κοινού μια εκδήλωση-σταθμό για το μέλλον των δημόσιων δομών πρόληψης  και απεξάρτησης στη χώρα μας.

Η ανταπόκριση του κόσμου υπήρξε μεγάλη με δια ζώσης παρουσία εκατοντάδων ανθρώπων και ταυτόχρονη διαδικτυακή μετάδοση, αναδεικνύοντας το κοινωνικό ενδιαφέρον και την αγωνία των πολιτών, των ληπτών υπηρεσιών και των οικογενειών τους για τις πρόσφατες κρατικές παρεμβάσεις.

Η εκδήλωση άνοιξε με μια ιδιαίτερα φορτισμένη αισθητικά έναρξη (απαγγελία ποιήματος του Κ. Π. Καβάφη "Η πρόσθεσις", με παράλληλη προβολή οπτικοακουστικού υλικού) και το καλωσόρισμα από τη Βαγγελιώ Αμπαζή, πρόεδρο του Σωματείο Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης. Το πρόγραμμα διαρθρώθηκε σε τρία κεντρικά τραπέζια συζήτησης, πλαισιωμένα από σημαντικές παρεμβάσεις και διεθνείς χαιρετισμούς:

• 1ο Τραπέζι («Πρόληψη, Απεξάρτηση και κοινωνία: Φιλοσοφία και πολιτικές»): Επιστημονικοί φορείς, όπως ο Σύλλογος Ελλήνων Κοινωνιολόγων, ο Σύλλογος Ελλήνων Ψυχολόγων και ο Σύνδεσμος Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδας, τοποθετήθηκαν πλάι σε στελέχη του πεδίου. Μίλησαν οι Αλ. Σταθακιός (Γραμματέας Σωματείου Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης), Δ. Γιαννάτος (Μέλος ΔΣ Συλλόγου Εργαζομένων ΕΟΠΑΕ), Αρχ. Αλεξάκη (Πανελλήνιο Δίκτυο Φορέων Πρόληψης), ο ψυχίατρος Γ. Νικολαΐδης (Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού), η εμβληματική ψυχίατρος Κατερίνα Μάτσα (πρ. Διευθύντρια 18 ΑΝΩ), η Άννα Λεωτσάκου (Ομοσπονδία Συλλόγων Οικογένειας ΚΕΘΕΑ-Στε.Π.) και η Σ. Σκλαβενίτη (ΕΣΥΝ).
• Διεθνείς & Ειδικές Παρεμβάσεις (Βίντεο-Γέφυρες): Προβλήθηκαν μηνύματα συμπαράστασης από την Ευρωπαϊκή & Παγκόσμια Ομοσπονδία Θεραπευτικών Κοινοτήτων (EFTC, WFTC), τον μαραθωνοδρόμο Παναγιώτη Καραΐσκο, τον κοινωνικό ψυχολόγο Αντώνη Ανδρουλιδάκη (ΔΣ ΕΕΣ), την Μένη Μαλλιώρη (Ομότιμη Καθηγήτρια Ψυχιατρικής ΕΚΠΑ, εκπρόσωπος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στον EUDA και πρ. προεδρος του ΟΚΑΝΑ) και τον Κ. Γασγαλίδη (πρ. Αντιπρόεδρος ΟΚΑΝΑ).
• 2ο Τραπέζι («Πρόληψη-Θεραπεία-Επανένταξη στην Ελλάδα: Η πραγματικότητα εκ των έσω»): Κατέθεσαν την εμπειρία τους οι Β. Αμπαζή (Πρόεδρος Σωματείου Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης), Γ. Παπαϊωάννου (Πρόεδρος Συλλόγου εργαζομένων ΕΟΠΑΕ), Α. Νικολακάκη, (Επιστημονικά υπεύθυνη "Θησέας"), Γ. Παπαθανασίου (Σύλλογος Αποφοίτων ΚΕΘΕΑ) και ο ευρωβουλευτής (αντιπρόεδρος Left) Κώστας Αρβανίτης. Ακολούθησε μπαράζ ζωντανών παρεμβάσεων από γονείς (Ε. Μακράκη, Β. Χλής, Δ. Φιλιππίδης ), πρώην μέλος ΔΣ ΕΛΜΕ (Ν. Παληγιώργου) εκπροσώπους της τοπικής αυτοδιοίκησης (Ν. Γιατράς, Ελ. Αυγερινού), ειδικό  θεραπευτή (Απ. Αρβανιτάκης), σύλλογο γονέων ΚΕΘΕΑ ΣΤΡΟΦΗ (Τ. Καππάτος) και διακεκριμένους ακαδημαϊκούς και επιστήμονες (Χ. Πουλόπουλος - ΠΑΔΑ, Στ. Γκιουζέπας - ΑΡΓΩ, Δ. Πλουμπίδης - Ομότιμος Καθηγητής Ψυχιατρικής ΕΚΠΑ).
• 3ο Τραπέζι («Η επόμενη μέρα: Προτάσεις και προοπτικές διεξόδου»): Οι Γ. Λεχουρίτης (Μέλος ΔΣ Σωματείου Κέντρων Πρόληψης) και Δ. Κολοκάθης (Γραμματέας Συλλόγου Εργαζομένων ΕΟΠΑΕ) εισηγήθηκαν συγκεκριμένες διεξόδους, προσκαλώντας στην εκκίνηση δημόσιου διαλόγου για ένα άλλο μοντέλο για την πρόληψη και απεξάρτηση στη χώρα.

Τα τραπέζια συντόνισαν, η Β. Αλεξάκη (επιστημονική επιτροπή Σωματείου Εργαζομένων Κέντρων Πρόληψης), ο Π.Κουτρουβίδης (επιστημονική επιτροπή Συλλόγου Εργαζομένων ΕΟΠΑΕ) και ο Γ. Παπαϊωάννου (Πρόεδρος Συλλόγου Εργαζομένων ΕΟΠΑΕ).

 

Βασικά Συμπεράσματα: Η Πραγματικότητα «Εκ των Έσω»

Οι εισηγήσεις των εργαζομένων και των εκπροσώπων των δομών έφεραν στο φως συγκλονιστικά στοιχεία για την κατάσταση που επικρατεί μετά τη θεσμική αναδιάρθρωση και την ίδρυση του ΕΟΠΑΕ:

1. Η κατάσταση των εργαζομένων στον ΕΟΠΑΕ

• Αναγκαστικές Μετακινήσεις & Υποβάθμιση: Καταγγέλθηκε ότι μεγάλος αριθμός εργαζομένων μετακινήθηκε αυθαίρετα και χωρίς τη θέλησή του σε θέσεις και αντικείμενα που σε καμία περίπτωση δεν ανταποκρίνονται στην πολυετή εμπειρία, την εξειδίκευση και την επιστημονική τους κατάρτιση.
• Εργασιακή Κακοποίηση: Οι εργαζόμενοι αναφέρθηκαν εκτενώς σε φαινόμενα εργασιακής κακοποίησης και ασφυκτικής πίεσης, γεγονός που έχει οδηγήσει πολλούς αξιόλογους επιστήμονες και στελέχη διοίκησης στην παραίτηση ή στην προσφυγή στη δικαιοσύνη προκειμένου να προστατεύσουν την αξιοπρέπειά τους.
• Κατάλυση της Επιστημονικής Δεοντολογίας: Επισημάνθηκε ότι η  διοίκηση του ΕΟΠΑΕ έχει καταργήσει τον επιστημονικό και επαγγελματικό διάλογο, ενώ παρεμβαίνει αυταρχικά και χωρίς τα ανάλογα εφόδια ακόμα και σε στενά επιστημονικά και θεραπευτικά ζητήματα με δραματικές συνέπειες. Σε αυτό το πλαίσιο, υπήρξε αναφορά και ενημέρωση σχετικά με τον πρόσφατο θάνατο ανθρώπου που προσέγγισε τις υπηρεσίες του ΕΟΠΑΕ στο Ηράκλειο της Κρήτης.

2. Η κατάσταση στα Κέντρα Πρόληψης

• Εργασιακή Αβεβαιότητα: Οι εργαζόμενοι στα Κέντρα Πρόληψης βρίσκονται σε καθεστώς απόλυτης εργασιακής ανασφάλειας, καθώς η πολιτική ηγεσία δεν έχει προβεί στις απαραίτητες θεσμικές ενέργειες για την ανανέωση της Προγραμματικής τους Σύμβασης, η οποία λήγει τον Δεκέμβριο του 2027.
• Θεσμικές δυσλειτουργίες & Υποστελέχωση: : Επισφάλεια εργαζόμενων, υπάρχουν Κέντρα που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη Διοίκηση και σύσταση Διοικητικών Συμβουλίων και Κέντρα με απλήρωτους εργαζόμενους Δυσκολίες στην Διοίκηση και σύσταση Διοικητικών συμβουλίων, επισφάλεια εργαζομένων, απλήρωτοι εργαζόμενοι (με χαρακτηριστικότερο το παράδειγμα του Κέντρου Πρόληψης «Ελπίδα»). Τα Κέντρα είναι δραματικά υποστελεχωμένα, ενώ η διοικητική και γραφειοκρατική κωλυσιεργία που επιβάλλει ο ΕΟΠΑΕ ναρκοθετεί το επιστημονικό τους έργο και εμποδίζει την ομαλή άμεση παρέμβασή τους στην Τοπική Κοινότητα.
• Απουσία Επένδυσης & Περιστασιακές Πολιτικές: Δεν υφίσταται καμία κρατική επένδυση για τη στήριξη των δομών, ούτε καν για την απαραίτητη επιμόρφωση του προσωπικού. Αντί για τη μόνιμη ενίσχυση της πρόληψης, προκρίνονται περιστασιακά προγράμματα ΕΣΠΑ μέσω του ΕΟΠΑΕ, υπονομεύοντας τη συνέχεια και τη σταθερότητα των παρεμβάσεων των Κέντρων Πρόληψης.

 

Κοινωνική Κραυγή Αγωνίας και Πολιτικές Τοποθετήσεις

Η συγκίνηση στην αίθουσα ήταν πρωτογνωρή. Γονείς παιδιών που βρίσκονται στη θεραπεία, λήπτες υπηρεσιών, απόφοιτοι, θεραπευτές και άνθρωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης μοιράστηκαν προσωπικές μαρτυρίες. Περιέγραψαν με θέρμη την ουσιαστική στήριξη που λάμβαναν από τις δομές πριν από τη βίαιη συγχώνευσή τους στον ΕΟΠΑΕ και εξέφρασαν τον έντονο φόβο τους ότι κάθε ίχνος ποιοτικής φροντίδας θα σβήσει οριστικά και  με το επαπειλούμενο κλείσιμο των Κέντρων Πρόληψης.

Εκπρόσωποι φορέων που πήραν τον λόγο υπογράμμισαν ότι είχαν εγκαίρως επισημάνει κατά τις σχετικές διαβουλεύσεις τις καταστροφικές συνέπειες που θα είχε η συγχώνευση των δομών στον ΕΟΠΑΕ και η αποδόμηση των Κέντρων Πρόληψης. Τόνισαν ότι στην παρούσα φάση απαιτείται η κατάθεση συγκεκριμένων προτάσεων για την επανόρθωση και τη διάσωση των δομών. Υποστήριξαν μάλιστα πως, ακόμα κι αν αναλάβουν ικανά πρόσωπα με τα κατάλληλα μέσα μέσω διακομματικών διαδικασιών, αν η ανασυγκρότηση δεν βασιστεί σε δημοκρατικές, επιστημονικά δεοντολογικές διαδικασίες και στην πολυφωνία, το εγχείρημα θα οδηγηθεί νομοτελειακά στα ίδια επιστημονικά και διοικητικά λάθη.

Το Μήνυμα της Επόμενης Μέρας

Η Ημερίδα έκλεισε με μια πανηγυρική και αδιαπραγμάτευτη δέσμευση διοργανωτών και παρευρισκομένων: Ο αγώνας και η δημοσιοποίηση των προβλημάτων θα συνεχιστούν με αμείωτη ένταση μέχρι να ξεκινήσει μια σοβαρή θεσμική προσπάθεια, με την ισότιμη συμμετοχή όλων όσων εμπλέκονται στην Πρόληψη και την Απεξάρτηση σε τοπικό και κεντρικό επίπεδο.

Το κοινό συμπέρασμα της Ημερίδας συμπυκνώνεται στα εξής:

1. Όχι στον συγκεντρωτισμό: Η Πρόληψη και η Απεξάρτηση δεν μπορούν να σχεδιάζονται τεχνοκρατικά από ένα αποκομμένο γραφείο στην Αθήνα, αγνοώντας τις πραγματικές τοπικές ανάγκες.
2. Σεβασμός στην Εμπειρία: Είναι επικίνδυνο να παραγκωνίζεται η μακροπρόθεσμη εμπειρία των εργαζομένων, των κοινωνικών φορέων, των τοπικών κοινωνιών, των συλλόγων γονέων και των ίδιων των αποφοίτων των θεραπευτικών προγραμμάτων.
3. Πλουραλισμός και σεβασμός όλων των προσεγγίσεων: Καυτηριάστηκε το γεγονός ότι, παρά το γεγονός ότι οι εκπρόσωποι της κυβέρνησης είχαν βεβαιώσει ότι θα σεβαστούν όλες τις θεραπευτικές προσεγγίσεις, ειδικά το μοντέλο ψυχοκοινωνικής προσέγγισης επιχειρείται να αλλοιωθεί δραστικά.
4. Άμεση ανάγκη κατάργησης του Νόμου 5129 περί «Ολοκλήρωσης της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης» και αντικατάστασής του με ένα θεσμικό και νομικό πλαίσιο που θα εδράζεται στην υπηρέτηση των αναγκών της κοινωνίας, τη δημοκρατία, τη λογοδοσία και τη συμμετοχή.
5. Όχι στην απαξίωση της Πρόληψης: Επιδεικτικά, παραβλέπεται η 30ετής προσφορά των ΚΠ στις τοπικές κοινωνίες, ενώ αντίθετα κατασκευάζεται ένα κυβερνητικό αφήγημα ότι δήθεν γίνονται πρωτοποριακές σχετικές δράσεις σε συνεργασία με άλλους φορείς. Υπάρχει σαφής πρόθεση διάλυσης της μορφής των δομών ως σταθερές κρατικές δομές κι αντικατάστασή τους από βραχύχρονα προγράμματα, με επίσης βραχύχρονο προσωπικό. Η πρόληψη στη χώρα μας τείνει να περιοριστεί σε μια στείρα, περιστασιακή ενημέρωση, εγκαταλείποντας τις δοκιμασμένες, μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις στην κοινότητα, όπως είναι η συστηματική εκπαίδευση σε δεξιότητες ζωής για γονείς, εκπαιδευτικούς και μαθητές.
6. Θεσμική ολοκλήρωση Κέντρων Πρόληψης. Τα Κέντρα Πρόληψης των Εξαρτήσεων πρέπει να αποκτήσουν θεσμική ολοκλήρωση ως ένας ξεχωριστός δημόσιος πυλώνας στον τομέα της αντιμετώπισης των εξαρτήσεων, με την παράλληλη διατήρηση της κοινοτικής Πρόληψης.

Οι εργαζόμενοι, οι επιστημονικοί φορείς, οι γονείς και οι θεραπευόμενοι διαμήνυσαν ότι δεν θα επιτρέψουν την ερήμωση του νοήματος, της κοινότητας και της δημοκρατίας στο πεδίο των εξαρτήσεων.

 

Γενικός Συντονιστής στην Ημερίδα ήταν ο Β. Γρετσίστας (Αντιπρόεδρος Συλλόγου Εργαζομένων ΕΟΠΑΕ). Ευχαριστούμε πολυ το Πάντειο Πανεπιστήμιο για την φιλοξενία και τον κύριο Μιχάλη Σιάχο για την τεχνική υποστήριξη και την  ζωντανή κάλυψη.

 

 Την επόμενη εβδομαδα συνεχίζουμε την δράση μας για την 26η Ιουνίου Παγκόσμια Ημέρα κατά των ναρκωτικών.

Καλούμε:

- Στην πανελλαδική απεργία στις 26 Ιουνίου 2026 και στην συγκέντρωση διαμαρτυρίας στην Αθήνα, την Παρασκευή 26 Ιουνίου 2026, στις 11.00πμ στον ΕΟΠΑΕ  και στις 12.00μμ στο Υπουργείο Υγείας, για τη δημόσια πρόληψη και θεραπεία, τη ζωή και την αξιοπρέπεια.

- Στην κοινή Συνέντευξη Τύπου στη Θεσσαλονίκη, στο Εργατικό Κέντρο Θεσσαλονίκης, στον 7ο όροφο, στις 26 Ιουνίου 2026, στις 11.00πμ. Θα μιλήσουν εκπρόσωποι από το Σωματείο Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης, τον Σύλλογο εργαζομένων στον ΕΟΠΑΕ, το Δίκτυο Φορέων Πρόληψης της Εξάρτησης και το Εθνικό Συμβούλιο κατά των Ναρκωτικών.

 

Για περισσότερες πληροφορίες, επικοινωνία με τον Τύπο και αιτήματα για συνεντεύξεις:

• Σύλλογος Εργαζομένων ΕΟΠΑΕ,   email:  contact@syllogoseopae.org
• Σωματείο Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης, email:   prolipsiworkers@gmail.com