Δήλωση για την απάντηση του Υπουργού Υγείας στην Επίκαιρη Ερώτηση για τα Κέντρα Πρόληψης

Αθήνα, 26/5/26

« Η πρόληψη δεν είναι προϊόν με ημερομηνία λήξης»

Η Επίκαιρη Ερώτηση της Βιβής Δάγκα, βουλευτή του ΚΚΕ, έφερε ξανά στο κέντρο της κοινοβουλευτικής συζήτησης το κρίσιμο ζήτημα της συνέχειας, της χρηματοδότησης και της θεσμικής κατοχύρωσης των 75 Κέντρων Πρόληψης και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας.

Η απάντηση του Υπουργού Υγείας αποτελεί εξέλιξη που χρειάζεται να αποτιμηθεί με προσοχή, σοβαρότητα και καθαρό πολιτικό κριτήριο.

Πρώτον, επιβεβαιώνεται ότι τα Κέντρα Πρόληψης συνεχίζουν τη λειτουργία τους στο πλαίσιο της υφιστάμενης Προγραμματικής Σύμβασης έως τις 31/12/2027.

Δεύτερον, αναγνωρίζεται από τον Υπουργό η υποχρέωση του  νόμου  για παράταση της σύμβασης εφόσον η νέα Προγραμματική Σύμβαση δεν είναι έτοιμη εγκαίρως, ακόμη και μονομερώς από το Υπουργείο υγείας. Θα θέλαμε να τονίσουμε ότι με βάση το νόμο η παράταση της σύμβασης  δεν προβλέπεται για έναν μόνο χρόνο (μέχρι και το 2028, όπως ειπώθηκε), αλλά μέχρι  την υπογραφή της νέας σύμβασης. Η δυνατότητα αυτή αποτελεί ένα μεταβατικό θεσμικό «μαξιλάρι», χρήσιμο αλλά προσωρινό. Δεν μπορεί  να υποκαταστήσει την ανάγκη έγκαιρης, καθαρής και ουσιαστικής λύσης.

Τρίτον, ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά ότι θα ξεκινήσει θεσμικός διάλογος για την υπογραφή νέας Προγραμματικής Σύμβασης. Πρόκειται για την πιο κρίσιμη και πολιτικά αξιοποιήσιμη διατύπωση της απάντησης, καθώς δημιουργεί δημόσια πολιτική υποχρέωση. Ο διάλογος αυτός πρέπει να ξεκινήσει άμεσα, με σαφές χρονοδιάγραμμα, συγκεκριμένο αντικείμενο και θεσμική συμμετοχή των εμπλεκόμενων φορέων.

Τέταρτον, δηλώνεται ότι βρίσκεται στις προθέσεις της παρούσας κυβέρνησης η συνέχιση του θεσμού και μετά το 2027. Η διατύπωση αυτή συνιστά θετική φραστική  μετατόπιση. Όμως η πρόθεση δεν είναι  δέσμευση, ούτε η δέσμευση είναι σύμβαση. Η παραπομπή στις αποφάσεις της επόμενης  κυβέρνησης, (η οποία δεν μπορεί να δεσμεύεται από την παρούσα), αφήνει αναξιοποίητο ένα σοβαρό χρονικό περιθώριο μέχρι το 2027(όπου λήγει η τετραετία της παρούσας κυβέρνησης). Στα χρόνια που απομένουν για την ολοκλήρωση της θητείας της παρούσας κυβέρνησης, είμαστε σίγουροι/ες ότι η κυβέρνηση εάν το θέλει και το θεωρεί αναγκαίο μπορεί να πάρει την αντίστοιχη πολιτική απόφαση που θα βγάλει τα Κέντρα πρόληψης από το θεσμικό αδιέξοδο και την διαχρονική απειλή του κλεισίματός τους.       

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει, επίσης, η αναφορά ότι την πρόληψη θα τη συνεχίσουν ο ΕΟΠΑΕ και τα Κέντρα Πρόληψης. Η διατύπωση αυτή αναγνωρίζει ότι τα Κέντρα Πρόληψης δεν εξαφανίζονται μέσα στον νέο οργανισμό, ούτε απορροφώνται πολιτικά ή λειτουργικά ως δευτερεύον σχήμα. Παραμένουν διακριτό, ζωντανό και αναγκαίο δίκτυο πρόληψης μέσα στις τοπικές κοινωνίες.

Αξίζει ακόμη να σημειωθεί ότι ο Υπουργός αναφέρθηκε στη δική του προηγούμενη σχέση με τα Κέντρα Πρόληψης, τονίζοντας ότι γνωρίζει βιωματικά το έργο τους και ότι, ακόμη και μέσα στις δύσκολες περιόδους των μνημονίων, εργάστηκε ώστε να παραμείνουν ανοιχτά.

Ως σωματείο από το ρόλο μας, θέλουμε να τονίσουμε ότι  οι νέες δομές πρόληψης του ΕΟΠΑΕ, τις οποίες ονοματίζει ο Υπουργός, οι οποίες ιδρύθηκαν  ακόμα και σε περιοχές που λειτουργούν εδώ και χρόνια  Κέντρα πρόληψης, στον βαθμό που συνδέονται με προγραμματικές χρηματοδοτήσεις ή κονδύλια ΕΣΠΑ, δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τον μόνιμο, κοινοτικό και σταθερό ρόλο των Κέντρων Πρόληψης. Δεν απαντούν από μόνες τους στην ανάγκη για δομές πρόληψης ριζωμένες στις τοπικές κοινωνίες, με σταθερό προσωπικό, συνέχεια στο έργο και διαρκή σχέση με σχολεία, οικογένειες, νέους, γονείς, εκπαιδευτικούς και φορείς της κοινότητας.

Η πρόληψη δεν είναι έργο που ανοίγει και κλείνει μαζί με έναν κύκλο χρηματοδότησης. Είναι σχέση διάρκειας. Και η σχέση χρειάζεται συνέχεια, μνήμη, εμπιστοσύνη και ανθρώπους που παραμένουν και επενδύουν στην δουλειά τους και στο πεδίο.

Αξιολογώντας την απάντηση του Υπουργού  με όρους προοπτικής  και εξέλιξης δεν μπορούμε να περιορίσουμε την συζήτηση για το μέλλον των Κέντρων Πρόληψης μόνο στην νέα Προγραμματική Σύμβαση που χρειάζεται να υπογραφεί. Είναι κρίσιμο να αναδειχθεί η ζωτική ανάγκη  για νέες προσλήψεις αορίστου χρόνου, κάλυψη των πραγματικών αναγκών των Κέντρων, εκπαίδευση του νέου προσωπικού στις δομές και κίνητρα ώστε οι εργαζόμενοι/ες να παραμένουν στο πεδίο της πρόληψης, δημιουργία νέων Κέντρων, όπου δεν υπάρχουν και ουσιαστική θεσμική ολοκλήρωση και νομοθετική κατοχύρωση του θεσμού των 75 Κέντρων πρόληψης  για την εξασφάλιση της μονιμότητάς του.

Οι εργαζόμενοι/ες  στα Κέντρα Πρόληψης, μαζί με τις τοπικές κοινωνίες, οφείλουν να συνεχίσουν τον αγώνα ώστε η δέσμευση για έναρξη θεσμικού διαλόγου για την νέα Προγραμματική Σύμβαση να μη μείνει στα λόγια. Να γίνει συγκεκριμένη διαδικασία, με χρονοδιάγραμμα, πρόσκληση των εμπλεκόμενων φορέων, συμμετοχή των Κέντρων και των εργαζομένων και καθαρό στόχο: τη συνέχιση και θεσμική κατοχύρωση του δικτύου των 75 Κέντρων Πρόληψης.